30 anni fà, a Corsica scrivia una pagina insanguinata di a so storia. U Ribombu volta nant'à un avinementu cunsideratu cum'è u fundamentu di a viulenza pulitica in Corsica.
D'aostu di u 1975, Edmondu
Simeoni, u capimachja
autunumistu occupa a cantina
di u culonu Depeille incù una
manata di militanti autunumisti è naziunalisti.
Hè limitata ind'è u tempu l'occupazione.
L'hà detta Edmondu
Simeoni. Quattru ghjorni per mette à
palesu un sistema chì ghjera un veru
scandalu. Dopu à a perdita di l'Algeria
in 1962, hà circatu a Francia à aiutà i
rimpatriati. L'americani avianu
risanatu a piaghja urientale. Una sucietà
di Statu, a SOMIVAC, fù incaricata
di sparghje isse tarre à i campagnoli
corsi. Infatti, hà datu 90 % di isse tarre
à i pedineri francesi !
Eppò, u Crédit Agricole chì ùn lasciava
passà un centimu di debitu à i
giovani campagnoli corsi, lasciava fà
u n'importa chè à sti pedineri. N'anu
prufittatu per mette in sesta un sistema
di cavalleria bancaria incù a
benedizione di i servizi di u Statu
francese. Sti campagnoli francesi si
permittianu ancu d'inzuccarà u vinu
per fà cullà u gradu, è cù a vinaccia
fanne vinu.
L'autunumisti di l'ARC, Azzione per a
Rinascita di a Corsica, frà i quali c'era
sicuramente una parte di e forze di u
muvimentu clandestinu Ghjustizia
Paolina, decidenu d'occupà a cantina
di unu di sti pedineri, u culonu
Depeille. Sò ghjunti armati i corsi perchè
a via di a dimucrazia era chjosa, è
vulianu fà vede a forza per micca avè
à usanne. S'hè fattu à palesu l'azzione.
U ministru francese di l'internu avia
dichjaratu qualchì annu prima : " les
Corses parlent toujours de prendre les
armes, mais ils ne les prennent jamais ".
Edmondu Simeoni avia rispostu " c'est
sûr qu'avec des gens comme lui, un
jour les Corses prendront les armes ! "
Appughjatu da u so Primu ministru
Jacques Chirac, Poniatowski decide di
mandà subitu a forza per caccià i militanti
di a cantina. Ricusa u dialocu è
ùn tene micca contu di u fattu chè
l'occupazione era prevista per durà
solu quattru ghjorni. E forze di ripression
attaccanu a cantina, è speranu
chì i corsi si caccinu à fughje. Ma si
sbaglianu, i Corsi rispondenu à capu
altu. Dui militari francesi sò tombi è ci
hè un feritu autunumistu.
Edmondu Simeoni si rende per
rivendicà a so azzione è per schivà un
macellu. I militanti di l'ARC forzanu u
passaghju di pettu à i militari francese
è s'ammachjanu.
U misincu Kyrn ci conta l'avenimentu
:
" Plusieurs réunions ont eu lieu entre
Edmond Simeoni et le sous-préfet.
Rencontres inutiles : le ministère de
l'intérieur impose, comme préalable à
toute discussion, le dépôt des armes.
Edmond Simeoni dira plus tard : "Ils
ne nous ont pas laissé la possibilité de
discuter, seulement de capituler."
Les moments qui vont suivre sont
extraordinairement confus. Mais nous
gardons en mémoire plusieurs images
particulièrement dramatiques :
d'abord l'affolement et la rage des
gendarmes mobiles entourant l'un des
leurs mortellement blessé à la face,
leur colère en attendant une ambulance
militaire qui met de longues
minutes à arriver. Quand nous nous
sommes approchés d'eux, ils nous ont
mis en joue en hurlant. Peu après,
c'est Edmond Simeoni qui sortait seul
de la cave pour réclamer lui aussi une
ambulance pour l'un de ses hommes
grièvement blessé. Alors que nous le
suivions, nous sommes à nouveau mis
en joue par un petit groupe de militants
surexcités. Simeoni s'interpose et
crie : "Laissez les journalistes faire
leur travail !" Puis, c'est l'entrée de
l'ambulance militaire dans la cour de
la cave : à son bord, un des gendarmes
mobiles mourant.
Un groupe de jeunes armés se précipite vers le
véhicule. Edmond Simeoni monte sur
le marche-pied et lance : "un blessé
c'est sacré !". Il y a aussi l'affreuse
blessure de Pierre Susini que l'on
emporte sur un brancard auprès de
l'ambulance. Son pied est arraché, il
perd beaucoup de sang. Et Edmond
qui dit à l'infirmier : "celui-là c'est moi qui le soignerai !"
Enfin, il y a ce face-à-face explosif
entre les gendarmes mobiles et
quelques militants autonomistes
armés devant la porte de la cave, au
moment du départ des blessés. L'un
d'eux, tendu, très pâle, le doigt sur la
gâchette, braque sa Winchester sur le
ventre d'un jeune gendarme qui dans
un geste dérisoire, lâche son arme et
lève les mains. Là encore, Edmond
Simeoni intervient et repousse ses
hommes à l'intérieur de la cave.
Quelques minutes plus tard,
Edmond Simeoni arrive devant la
cave. Son frère Max l'attend, assis sur
une poubelle renversée. "Ils sont partis
? oui , répond Max. Alors, je
m'en vais…" Une hésitation puis il
rajoute : "Si tu avais vu ceux qui sortaient
des vignes, des centaines de
types armées jusqu'aux dents…
Guérin m'a dit : "Que vouliez-vous,
nous étions les plus forts ! Comme si
nous ne le savions pas !" Il fait un
signe de la main à son frère, index et
majeur tendus. Un sourire. Puis il
repart seul".
U lindumane, ci hè a guarra in Bastia !
U populu si lampa à l'arme è tira. Si
tira per ogni locu, ancu da i quartieri
burghesi ! Ind'è a nuttata, i gendarmi
è u sottuprifettu cercanu ancu un
rispunsevule autunumistu per rendasi !
Ma ùn ne trovanu micca, a rivolta ùn
era urganizata ma di stintu... Hè
tombu un'altru gendarmu.
U lindumane, ghjunghje l'armata in
carrughju, è giranu in Bastia l'automitragliose
!
Hè sciolta l'ARC è imprigiunatu
Edmondu Simeoni. À u prucessu, sò
rese sintenze d'appaciata da a corte di
Securità di u Statu francese. Hè cundannatu
à trè anni di prigiò Edmondu
Simeoni.
Henri Joseph Alfonsi
U Ribombu : Ghjuvan Carlu Antolini, avete participatu à
l'affaru mitticu di Aleria, 30 anni fà. Ghjè a prima volta
chè vo accitate di parlanne.
Qual'hè chì v'hà dumandatu di andacci in Aleria ?
Ghjuvan Carlu Antolini : U populu corsu ! Ci vulia à fà qualcosa
di fronte à un scandalu di quelli maiò chì ùn s'era mai vistu.
S'avianu pigliatu e nostre tarre incù a cumplicità di u Statu
francese è sempre incù u so accunsentu ruvinavanu i vini corsi
è quelli chì ne campavanu. Ùn ci hè chè à vede oghje trent'anni
dopu i risultati di u nostru impegnu incù u sviluppu maiò di a
viticultura nustrale.
U Rib. : Perchè ci site andatu ?
Ghj. C. A. : Ci sò andatu perchè era militante clandestinu è à
paselu di a lotta per a salvezza di a Patria.
U Rib. : Ramaricate u vostru impegnu ?
Ghj. C. A. : Mai ! è si ci vulia à falla dumane, saria torna prontu.
U Rib. : Cumu hè statu feritu Petru Susini ?
Ghj. C. A. : Petru Susini hè statu feritu da i gendarmi francesi
chì eranu assai è ben armati à pettu à noi, chì eramu una manata
cù fucili di caccia.
U Rib. : Cosa avete risentitu à u mumentu di l'assaltu ?
Ghj. C. A. : Aghju avutu a paura. Ma, à fiancu à mè, c'eranu
omi. Ùn li possu cità, mancu oghje. Diceraghju sempliciamente
una casata, un cumbattante, u povaru Marcellu Lorenzoni. U
curaggiu è a virtù di iss'omu m'hà purtatu ancu à mè. È subitu,
ùn era più in Aleria, ma in Ponte Novu. Ci vulia à fà vede ciò
ch'ellu era u populu corsu. Mi hè firmatu duie figure chè
tinaraghju sempre à u mo prufondu : quella d'un giovanu di 18
anni chì, armatu di una vechja pistola, s'hè lampatu in davanti
mughjendu "l'emu da fà vede qual'è no simu, è l'emu da fà
vede chè no sapemu ancu more !". A siconda, quella d'un
vechju di 75 anni passati, chè aghju vistu ghjughje, incù u so
fucile à cani, è chì m'avia dumandatu : "Induv'hè ch'elli si battenu
?". Quandu aghju rispostu "Hè quì", hè intrutu incù a so
musetta di cartucci à piccolu. Quand'ellu passava davant'à mè,
aghju dettu : "O ziu, scruchjate issi cani chì pò parte un colpu
à disgrazia." M'hà rispostu : "Quellu chì hà da fallà sti cani ùn
hè ancu natu". Dopu à l'azzuffu, u vichjettu accicatu da i fumi,
circava è mi dumandava : "induve sò ?" per cuntinuà à fà focu !
U Rib. : Quantu erate à u mumentu di l'assaltu ?
Ghj. C. A. : Saremu statu una vintina, c'era assai niulinchi !
U Rib. : E forze di ripressione anu dumandatu à i "bon
francesi" d'esce di a cantina, carta d'identità in manu.
Certi sò isciuti ?
Ghj. C. A. : Di i nostri, ùn pensu micca, di l'altri, i "turisti" ghjunti
à fassi vede, cum'è d'abitudine sò isciuti subitu !
U Rib. : Perchè ùn site micca isciutu ?
Ghj. C. A. : Perchè sò corsu è se iscia, iscia incù mè a Corsica
è s'indinuchjava.
U Rib. : Cumu vi ne site andatu di a cantina finalmente ?
Ghj. C. A. : Mi ne sò andatu nant'à a u camiò purtatu da u
povaru Marcellu. Simu isciuti fieri, incù l'arme in manu, è i militari
francesi si sò messi da cantu per lasciacci passà. Da l'altra
banda, ci aspittava u nostru populu.
U Rib. : Dopu, vi site ammachjatu. Cumu s'hè passatu a
vita à a machja ?
Ghj. C. A. : Mi sò ammachjatu a sera stessa. Sò cullatu ind'è e
mo muntagne niulinche induv'elli c'eranu sempre i pastori.
M'anu ricevutu solu i primi tempi, poi dopu incù qualchì amicu
è ùn m'anu mai dumandatu nulla. Sò statu ricercatu è cunvucatu
parechje volte da e forze di ripressione francese. Hà duratu
un anu l'affaru.
U Rib. : Voi vi site ammachjatu, u vostru figliolu hè
andatu in prigiò (23 anni dopu), chì ci vole à fà per
impedisce à u vostru figliulinu di piglià l'armi per
defende a patria ?
Ghj. C. A. : Ci vole, à u mo avisu, chì u Statu francese cambii a
so manera di cuncipisce i so raporti cù a Corsica. È ch'ellu stoca
à sente a voce di u populu è micca quella di i manghjoni. S'ellu
ùn la capisce micca, a lotta sarà sempre più dura, forze longa,
ma a rombu di tirà rompanu e fune.